معمولاً پس از آنکه سرقت صورت گرفت سارق یا سارقان درصدد نقد کردن این اموال بر میآیند و غالباً هدف از سرقت، تحصیل و به دست آوردن وجه است. البته گاهی اوقات هدف سارق استفاده از عین مال مسروقه هم است. برای مثال پس از سرقت اسلحه یا اتومبیل آنها را در ارتکاب جرم قتل یا حمل مواد مخدر استفاده میکند. در این مقاله به جزئیات بیشتری خواهیم پرداخت.
اصولاً سارق هنگامی دست به سرقت میزند که اطمینان از فروش آنها داشته باشد و متأسفانه افرادی حرفهای بدون آنکه نقشی در سرقت داشته باشند اموال مسروقه را از سارق یا سارقان به قیمت ناچیز خریداری می کنند و از این راه درآمد سرشاری به دست میآورند.
فرض کنیم آقایان الف و ب لوازم منزل ج را در تهران سرقت و آن اموال را در ورامین به آقای د میفروشند. در این پرونده آقای د برای به دست آوردن اموال خود چه حقوق و وظایفی دارد و مسئولیت هر یک از سارقان و مالخر چیست؟
1- شاکی باید زمان و مکان سرقت و اموالی را که از او به سرقت رفته در شکایت بیاورد.
2- چنانچه مشخص شد سارقان اموال را نزد دیگری مخفی و پنهان کردهاند یا آنها را به فروش رساندند با همکاری آنان محل نگهداری اموال شناسایی و اگر اموال در حوزه قضایی شهرستان دیگری باشد (برای مثال ورامین) با نیابت قضایی محل اموال کشف و آن اموال توقیف میشود.
3- با درخواست شاکی و عدم وجود مدعی برای اموال و عدم ضرورت نگهداری آنها، با دستور مقام قضایی اموال به مالباخته برگردانده میشود.
4- اگر ثابت شود آقای د در ورامین با علم و اطلاع از اینکه اموال مسروقه بوده آنها را خریداری یا مخفی کرده به مجازات حبس از شش ماه تا سه سال و تا 74 ضربه شلاق محکوم میشود.
5- اگر ثابت شود آقای د حرفه اصلیاش خرید و فروش اموال مسروقه است به سه سال حبس و 74 ضربه شلاق محکوم میشود یعنی حداکثر مجازات مقرر قانونی درباره او اعمال میشود.
6- اگر ثابت شود آقای د اطلاعی از مسروقه بودن اموال نداشته تبرئه میشود.
با فرض اثبات بیگناهی آقای د اگر نامبرده در ازای خرید اموال وجهی به سارقان داده باشد آیا میتواند از اموال مسروقه برداشت کند؟
عین مال مسروقه که در دست هر کس باشد مالباخته حق دارد آنها را بازپس گیرد و خریدار اموال مسروقه در صورت اثبات بی گناهیاش فقط حق مراجعه به سارقان را دارد آن هم نه از طریق کیفری بلکه باید علیه آنان مطابق مقررات دادخواست حقوقی تنظیم کند و وجه پرداخت شده را از آنان مطالبه کند. بنابراین مالخر هیچ حقی نسبت به مال مسروقه ندارد حتی اگر بابت آن وجهی داده باشد.
اگر عمل سرقت در تهران و خرید مال مسروقه در ورامین یا شهر دیگری صورت گرفته باشد به هر دو موضوع در تهران رسیدگی میشود؟
خیر، جرم سرقت مستقل از تحصیل و خرید مال مسروقه است و هر کجا که تحصیل یا خرید مال مسروقه انجام گرفته باشد دادسرا و دادگاه همان شهر صالح به رسیدگی است.
اگر عین مال مسروقه از بین رفته باشد فرض کنیم مال مسروقه اتومبیلی بوده که اوراق شده آیا شاکی برای به دست آوردن بهای مال خود باید دادخواست حقوقی بدهد؟
خیر، در مورد سرقت قانون دادگاه را موظف کرده تا هنگامی که عین مال مسروقه از بین رفته و موجود نیست سارق را به رد مثل یا قیمت آن مال ملزم کند و اگر سارق از پرداخت آن عاجز بود با درخواست شاکی تا زمان پرداخت مثل یا قیمت مال در بازداشت نگه داشته شود حتی اگر مدت حبس سارق به پایان رسیده باشد.
منبع: http://www.iran-newspaper.com/1389/6/30/Iran/4605/Page/11/?NewsID=86280
