م قوانین و مقررات دوپینگ - وبلاگ حقوقی محمد حسنی
X
تبلیغات
نماشا
رایتل

قوانین و مقررات دوپینگ

یکشنبه 2 خرداد‌ماه سال 1395

قوانین و مقررات دوپینگ

اگرچه ممکن است مجازات ورزشکاران بی‌گناه موجب ناراحتی آنها را فراهم آورد ولی پیام‌های آموزشی در این مورد کاملاً واضح است که ورزشکاران نسبت به اعمال خود مسئولند.   


 به گزارش پایگاه اطلاع رسانی معاونت فرهنگی قوه قضاییه، ساده سازی موضوعات حقوقی و آشنایی با حقوق فردی و اجتماعی به‌ویژه از دریچه فرهنگی، همواره از دغدغه های معاونت فرهنگی قوه قضاییه بوده است که امیدواریم در مجموعه تهیه شده تحت عنوان "حقوق گام به گام" به این مهم دست یافته باشیم.

اشاره: 
یکی مسایل حوزه حقوق ورزش، ممنوعیت دوپینگ است که علت آن را می توان در معارض بودن آن با ارزش‌های ورزش، مضر بودن برای جامعه ورزش و اجتماع جستجو کرد. از علل دیگر آن می‌توان به محافظت از سلامت ورزشکاران و فراهم کردن محیطی برابر برای رقابتی سالم اشاره کرد.  
لیکن علی رغم آن امروزه سوء استفاده از مواد غیرمجاز به یک اقدام شایع در میان ورزشکاران تبدیل شده است، بارها در اکثر رشته های مختلف ورزشی شنیده ایم ورزشکاری به دلیل مصرف مواد نیروزای ممنوعه، از شرکت در مسابقات رسمی محروم شد و گاهی مشاهده شده است که مصرف کنندگان مواد نیروزای ممنوعه دچار عوارضی همچون سکته مغزی، سکته قلبی و حتی مرگ ناگهانی شده‌اند. حال این سؤال مطرح است ورزشکاری که به عمد و با علم به ممنوع بودن مواد آن را مصرف نموده است با ورزشکاری که به طور اتفاقی و عدم آگاهی از ممنوع بودن مواد آن را مصرف می کند یکسان برخورد می‌شود؟ چه کسی یا کسانی مسئول مرگ و نقص عضو ورزشکار مصرف کننده مواد غیرمجاز می باشند؟ 

*تعریف دوپینگ: دوپینگ به معنای مصرف یک ماده ممنوعه یا روش ممنوعه توسط شخص سالم با هدف افزایش کارایی ورزشی می باشد. 

تحلیل و بررسی تعریف دوپینگ: 
1- علت ممنوع بودن دوپینگ: اصلی ترین علت ممنوعیت دوپینگ معارض بودن آن با ارزش‌های ورزش، مضر بودن برای جامعه ورزش و اجتماع است. از علل دیگر آن می توان به محافظت از سلامت ورزشکاران و فراهم کردن محیطی برابر، برای رقابتی سالم اشاره نمود. 
2- علت مصرف مواد ممنوعه توسط ورزشکاران: ورزشکاران متخلف با مصرف مواد ممنوعه درصدد افزایش کارآیی ورزشی خود به صورت غیرمجاز می باشند تا بتوانند از این طریق از امتیازهای مادی و معنوی که برای نفرات برتر مسابقات ورزشی معین شده است بهره مند گردند که می توان برای مثال به جوایز مالی و همچنین خدمات و تسهیلاتی که کشور متبوع ورزشکار در صورت کسب موفقیت برای آنها در نظر گرفته است، اشاره نمود. 
3- لیست مواد نیروزای ممنوعه: آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ هر ساله لیستی از مواد غیرمجاز در ورزش را ارائه می‌کند که دائماً به خاطر مصرف مواد جدید توسط ورزشکاران در حال تغییر است و ورزشکاران می‌بایست نسبت به لیست مواد معرفی شده آگاهی داشته باشند. زیرا که جهل به این موارد نمی‌تواند رافع مسئولیت ورزشکار شود. بر مبنای دستورالعمل آژانس جهانی ضد دوپینگ ورزشکاران وظیفه دارند از مواد غیرمجاز و آنچه که مصرف می‌کنند آگاه باشند، اگرچه ممکن است مجازات ورزشکاران بی‌گناه موجب ناراحتی آنها را فراهم آورد ولی پیام‌های آموزشی در این مورد کاملاً واضح است که ورزشکاران نسبت به اعمال خود مسئولند. 
4- نوع رشته ورزشی و مصرف مواد غیرمجاز: طبق آمار به دست آمده کمترین مصرف داروهای غیرمجاز در رشته هاکی روی چمن می باشد و در رشته‌های وزنه برداری، دومیدانی، بدنسازی، کشتی و فوتبال بیشترین آمار مصرف مواد غیرمجاز توسط ورزشکاران گزارش شده است. 
5- میزان مصرف مواد نیروزای ممنوعه: تشخیص هر میزان از ماده غیرمجاز در نمونه ورزشکار به عنوان اقدام علیه قوانین ضد دوپینگ قلمداد می‌شود و مجازات مقتضی برای فرد خاطی در نظر گرفته می‌شود. 
6- روش ممنوعه: دوپینگ خونی یک روش ممنوعه در ورزش است. افزایش هموگلوبین خون را دوپینگ خونی می‌گویند. در این روش خون خود ورزشکار نگهداری می‌شود و قبل از مسابقه به وی تزریق می‌شود. این عمل باعث افزایش توانایی، حمل اکسیژن در خون و افزایش مقاومت و نهایتاً افزایش قدرت استقامتی فرد در ورزش‌هایی نظیر اسکی، دوی ماراتن، دوچرخه سواری می باشد. 
7- معافیت درمانی: تعدادی از داروهای ممنوعه در درمان برخی از بیماری‌ها دخالت دارند. برای مصرف این داروها ورزشکاران نیاز به اخذ معافیت درمانی خواهند داشت. ورزشکارانی که بیمارند و با تشخیص پزشک متخصص ورزشی نیاز به مصرف داروهای ممنوعه دارند پس از طی مراحلی با تأیید ستاد ملی مبارزه با دوپینگ و کمیته ضد دوپینگ فدراسیون جهانی آن رشته می‌توانند مبادرت به مصرف داروی ممنوعه کنند. سه شرط مهم برای مصرف داروهای ممنوعه توسط ورزشکاران عبارتند از: 
الف- در صورتی که ورزشکار داروی ممنوعه را مصرف نکند سلامت وی به مخاطره می افتد .
ب- داروی جایگزین دیگری وجود نداشته باشد. 
ج- مقداری از داروی ممنوعه مصرف شود که باعث افزایش عملکرد ورزشکار نشود. با وجود سه شرط فوق، مدارک و مستندات بیماری ورزشکار به ستاد ملی مبارزه با دوپینگ ارسال و سپس با تشکیل کمیته معافیت درمانی رأی به مصرف آن دارو (با دوز و زمان مشخص) یا عدم مصرف آن می‌دهند. البته لازم به ذکر است در صورت وجود موارد اورژانس روند متفاوت بوده و ابتدا دارو برای بیمار به شکل اورژانس مصرف شده و سپس مستندات و مدارک به ستاد ملی مبارزه با دوپینگ جهت اخذ معافیت درمانی ارسال خواهد شد.
8- دوپینگ آگاهانه و دوپینگ غیرآگاهانه: امروزه هیچ روش آنالیز شناخته شده‌ای قادر به افتراق میان نمونه فرد اقدام کننده به دوپینگ و نمونه ورزشکاری که به طور غیرمستقیم در معرض عامل دوپینگ قرار گرفته نیست. بنابراین ورزشکاران باید نسبت به احتمال دوپینگ ناخواسته آگاه باشند، زیرا که براساس قوانین بین المللی صرف نظر از منشأ آن ماده، ورزشکار مسئول وجود هرگونه ماده غیرمجاز در نمونه خود است. در سال‌هایی که کنترل دوپینگ در رشته‌های ورزشی مختلف انجام شده است، موارد مثبت زیادی گزارش شده است. بعضی از این موارد به خوبی مسجل شده‌اند و ورزشکاران، به استفاده از ماده غیرمجاز اقرار کرده‌اند، در سایر موارد ورزشکاران منکر استفاده از دارو شده و شرایطی به غیر از دوپینگ عمدی را ادعا کرده‌اند. 
* موارد مرسوم دفاعیه ورزشکاران شامل: الف- استنشاق غیرمستقیم دود ناشی از داروهایی مثل ماری جوانا، کوکائین، متامفتامین ب- مصرف غذاهای محتوی مواد غیرمجاز همچون اغذیه حاوی دانه خشخاش، چای گیاهی، برگ کوکا و باقیمانده مواد آنابولیک در گوشت ج- دوپینگ با داروهای معمولی، این داروها عبارتند از: داروهای ضد سرفه، ضد سرماخوردگی، میگرن، قهوه و شکلات که مصرف بیش از حد این داروها در مدت زمان کوتاه باعث می شود تست دوپینگ را مثبت کند. د- مکمل های غذایی که گاهی به دلیل فاسد شدن و آلودگی، عدم درج مواد تشکیل دهنده بر روی برچسب، درج برچسب تقلبی و اشتباه بر روی مکمل ها و وجود یک نوع ماده ممنوعه در مکمل ها می تواند از موارد دوپینگ ناخواسته در میان ورزشکاران باشد که می‌توان با تنظیم و وضع قوانینی برای نظارت بر صنایع ساخت مکمل‌ها و اجرای مجازات برای ارائه دهندگان محصولات آلوده و فاقد استاندارد و فاقد برچسب از وقوع دوپینگ ناخواسته و حوادث ناشی از آن برای ورزشکاران جلوگیری یا باعث کاهش آن شد. 
 *مجازات‌های ورزشکاران مرتکب دوپینگ: در جوامع بین المللی چهره ورزش با هیچ یک از امور از نظر الزام دولت‌ها به رعایت مقررات قابل مقایسه نیست و این در حالی است که کشورها تصمیمات فدراسیون بین المللی و کمیته‌های بین المللی ورزشی را با رغبت و تمایل هرچه تمام تر اجرا می‌کنند. 
انتخاب ورزشکاران برای آزمایش دوپینگ: مطابق با قوانین جاری کنترل دوپینگ در هر رویداد ورزشی آزمایش دوپینگ صورت می‌گیرد و مقام‌های اول تا چهارم مورد آزمایش دوپینگ قرار می‌گیرند. نهایتاً در هر مکانی و زمانی احتمال آزمایش دوپینگ برای هر ورزشکار وجود دارد، حتی اگر مقامی کسب نکرده باشد. 
*مجازات‌های دوپینگ آگاهانه: در صورت مصرف استروئیدهای آنابولیک، داروهای ادرارآور، هورمون‌های پپتیدی و گلیکو پروتیینی و آنالوگ‌های آنها:  
- در اولین ارتکاب به جرم 2 تا 4 سال محرومیت از شرکت در مسابقات رسمی 
- در دومین ارتکاب به جرم محرومیت مادام العمر از شرکت در مسابقات رسمی 
*مجازات های دوپینگ غیر آگاهانه: در رابطه با مصرف مواد غیرمجاز دیگر به جز موارد مذکور در دوپینگ آگاهانه: 
- در اولین مورد تخلف سه تا شش ماه محرومیت از شرکت در مسابقات رسمی  
- در دومین مورد تخلف، دو سال محرومیت از شرکت در مسابقات رسمی  
- در سومین مورد تخلف، محرومیت مادام العمر از شرکت در مسابقات رسمی. 
*مجازات‌های مشترک دوپینگ آگاهانه و دوپینگ غیر آگاهانه: 
1- عدم شرکت در مسابقات بین المللی و یا مسابقات تحت نظارت فدراسیون ملی  
2- محرومیت از شرکت در سمینار و یا همایش بین المللی و رسمی  
3- محرومیت از موقعیت شغلی (داوری، مربیگری، مسئولیت، ریاست، مشاوره) ورزشی.  
3- سلب هرگونه ترفیع، مدال، عناوین و مقام‌هایی که در هنگام یا پس از تاریخ دوپینگ کسب شده است. همچنین در مورد ارتکاب به جرم دوپینگ ورزشکاران، گاهی مجازات‌هایی برای شخصیت‌های حقوقی از قبیل فدراسیون‌های مربوطه و باشگاه‌های ورزشی در نظر گرفته می‌شود که اکثراً مجازات‌های مالی می باشند. 
مسئولیت حوادث ناشی از دوپینگ: به طور کلی می‌توان گفت که اگر مرتکب دوپینگ خود ورزشکار باشد در صورت بروز صدمات جسمانی و روحی هیچ کس به جز ورزشکار مسئول نیست؛ اما اگر اجبار و اکراه توسط مربی، پزشک، سرپرست و غیره باعث بروز صدمات جسمانی و روحی (ناشی از مصرف مواد ممنوعه) به ورزشکار شود، در صورتی که سبب اقوی از مباشر باشد مسئول هستند. 
 
د- وظایف داوران ورزشی از دیدگاه حقوق ورزش 
هیأت داوران یکی از ارکان مهم در مسابقات ورزشی می باشد و عملکرد داوران می تواند نقش تعیین کننده ای در میادین ورزشی داشته باشد، داوران می توانند با دقت در اجرای وظایف خود از وقوع حوادث ورزشی تا حدی جلوگیری و آن را کاهش دهند. در این قسمت پایانی به تشریح وظایف داوران می پردازیم: 
1- صلاحیت در قضاوت: 
به کارگیری افراد فاقد صلاحیت خود یک بی احتیاطی و بی مبالاتی است. مسئولین مسابقات بایستی در انتخاب داوران واجد شرایط و با صلاحیت و دارای تخصص، دقت کافی داشته باشند. زیرا که اگر در اثر عدم صلاحیت داور خساراتی به ورزشکاران وارد گردد مسئول جبران خسارت و پیامدهای آن خواهند بود. بر این اساس شخص داور باید از فدراسیون مربوطه آن رشته ورزشی دفترچه، حکم یا کارت داوری داشته باشد. 
2- تعداد داوران در مسابقات ورزشی: 
در رشته های مختلف ورزشی تعداد داوران متفاوت است. برای مثال چه بسا بر اساس قوانین و مقررات داوری، مسابقات با حضور یک سرداور و دو داور، یک منشی و دو دستیار اداره می شود. 
همچنین بر اساس مقررات ورزش های باستانی و کشتی پهلوانی، ترکیب هیأت داوران شامل یک رئیس تشک، یک قاضی و یک داور می باشد. 
3- بازدید و بررسی وسایل ورزشی عمومی: 
در اکثریت رشته های ورزشی ورزشکاران ملزم به استفاده از یک سری وسایل ورزشی می باشند که به موجب مقررات مربوطه تعیین گردیده است. 
ناقص بودن، نامرغوب بودن و یا غیرمجاز بودن این وسایل ممکن است موجب صدمه به ورزشکاران گردد که در این صورت داوران مسئول خواهند بود زیرا که از وظایف اصلی و مهم داوران بازدید و بازرسی از وسایل ورزشی قبل از مسابقات ورزشی است و زمانی باید اجازه استفاده را صادر نمایند که از سلامت و ایمنی آنها اطمینان کامل حاصل کرده باشد. این موارد می تواند شامل، زمین، تشک، پیست، استخر، توپ، اسباب ورزشی و امثال آن باشد. برای مثال در رشته ی ورزشی شنا داور باید به کیفیت آب از جهت کدر بودن، آلوده بودن و بوی نامطبوع آب استخر توجه داشته باشد و در صورت مشاهده این موارد از ورود ورزشکاران به داخل آب جلوگیری نماید. 
در مقررات بین المللی بسکتبال اشاره شده است که پایه های میله ی بسکتبال باید به خوبی جهت جلوگیری از برخورد بازیکنان و مجروح شدن آنها دارای حفاظ و ایمنی کامل باشد. داور می بایست قبل از شروع مسابقه با بازدید از امکانات احراز نماید که وسایل مذکور از شرایط ایمنی مناسب برخوردار است یا نه و سپس تصمیم لازم را اتخاذ نماید. 
همچنین در ورزش هایی مثل ژیمناستیک که استفاده از اسباب در آن نقش اساسی دارد و هرگونه عیب و نقص فنی در آنها می تواند به صدمات غیرقابل جبرانی منتهی شود، وظیفه مراقبتی داوران اقتضا می کند که در بازدید آنها حساسیت بیشتری نشان داده شود تا از وقوع حادثه در اثر نقص اسباب جلوگیری شود. 
4- بازدید از وسایل شخصی (ورزشی) ورزشکاران: 
یکی دیگر از وظایف داوران بازدید از وسایل شخصی (ورزشی) ورزشکاران است که بر طبق مقررات ورزشکاران ملزم به استفاده از آنها در مسابقات ورزشی می باشند و ورزشکاران نمی توانند بدون این وسایل در مسابقات شرکت نمایند. وسایل شخصی در رشته های مختلف متفاوت است اما می توان به مواردی همچون دستکش، کفش، هوگو، ساق بند، کلاه ایمنی و ... در رشته های مختلف اشاره نمود. 
برای مثال طبق قوانین و مقررات فوتبال بازیکن نباید کفشی بپوشد که برای دیگران خطرساز باشد و پل های کفش باید از چرم یا لاستیک ساخته شده و نباید کمتر از 7/12 میلیمتر پهنا داشته باشد و به طور کلی ارتفاع استوک ها و پل ها بیش از 19 میلیمتر نباشد. طبق قوانین و مقررات داوری کبدی ورزشکاران نمی توانند از وسایلی استفاده کنند که برای خود یا بازیکنان خطر داشته باشد (از قبیل جواهرات). این قانون در رشته کشتی هم صدق می کند و کشتی گیران نمی توانند از وسایلی همجون ساعت و انگشتر در حین مسابقه استفاده نمایند. ضمناً نمی توانند از زانوبندی که گیره های فلزی دارد استفاده نمایند در رشته ورزشی بوکس دستکش بوکس باید توسط داور بازرسی شود تا در آن اشیا غیرمجاز و فلزی جاسازی نشده باشد پس داور موظف است قبل از شروع مسابقه از وسایل ورزشکاران بازدید و ورزشکاران را از استفاده از وسایل غیرمجاز و ممنوعه منع سازد زیرا که بی توجهی در بازدید از وسایل تقصیر محسوب می شود. 
5- بازدید و بازرسی از بدن ورزشکار: 
گاهی بازدید، از بدن خود ورزشکار است و می تواند شامل ناخن ها، روغنی بودن بدن، موها و ... باشد. برای مثال در رشته های کشتی و کبدی که رکن اصلی آنها درگیر شدن حریفان با یکدیگر است ناخن ها باید کوتاه باشد و همچنین بدن ورزشکار نباید روغنی و چرب باشد. 
6- کارت بیمه ورزشی و کارت شناسایی ورزشکاران: 
داوران می بایست کارت بیمه ورزشی و کارت شناسایی ورزشکاران را بررسی نمایند و بعد اجازه شروع مسابقه را به ورزشکاران بدهند. این موارد بیشتر زمانی مشهود است که مسابقات در رده سنی مشخص از قبیل نونهالان و نوجوانان برگزار می گردد که با دقت نظر داوران از سوء استفاده افراد سودجو جلوگیری می شود. 
7- رعایت مقررات ایمنی توسط داوران ورزشی: 
بهتر است داوران قبل از شروع مسابقه مقررات ایمنی را رعایت نمایند تا عاملی برای کاهش حوادث ورزشی باشد. از جمله می توان به موارد زیر اشاره نمود. 
بخاری گازی در فاصله نزدیک با زمین ورزش نباشد، مقررات ایمنی در سیم کشی های برق محل مسابقه رعایت شده باشد، اشیاء خطرناک، فلزات نوک تیز، مصالح ساختمانی در اطراف محل و زمین مسابقه نباشد و بعد از مطمئن شدن از حضور پزشک، مسابقه را شروع نمایند. 
8- شرایط آب و هوایی در مسابقات: 
ورزش هایی که در فضای باز انجام می شود همواره در معرض شرایط نامطلوب جوی قرار دارند مثلاً بارها شنیده ایم که صاعقه یا رعد و برق منجر به فوت فوتبالیستی شده است و یا تمرین در هوای بسیار گرم باعث گرمازدگی ورزشکار شده است و موارد دیگر مثل بارندگی های شدید، یخ زدگی زمین و سرمای بیش از حد که بارها منجر به بروز حوادث و خسارت به ورزشکاران شده است. در بیشتر رشته های ورزشی که در فضای باز صورت می گیرد قوانین و اختیاراتی برای داوران در شرایط آب و هوایی مختلف پیش بینی شده است، چه خوب است داوران ما با رعایت و احتیاط بیشتر از بروز این گونه حوادث جلوگیری نمایند. 
9- نظارت دقیق بر مسابقه و اجرای عادلانه قوانین: 
در حین مسابقه داوران باید قوانین را بر اساس مقررات مدون آن رشته به اجرا در آورند و با ورزشکاران عادلانه و بی طرف رفتار نمایند. برای مثال بر اساس قوانین بین المللی شنا سرداور باید قوانین و تصمیمات فینا را با قدرت اجرا نماید. در قوانین رشته ورزشی کشتی و همچنین مقررات ویژه احتمالی که در هنگام سازماندهی برخی از مسابقات وضع می گردد را به انجام می رساند. 
در رشته ورزش های باستانی و کشتی پهلوانی داور مسئول صحیح مبارزه می باشد که باید طبق مقررات اجرا نماید بر اساس قوانین بین المللی بسکتبال داوران بازی را طبق قوانین مربوطه اداره خواهند کرد. در قوانین ورزشی واترپلو اشاره شده که کنترل مطلق بازی در دست داوران است. 
10 – جلوگیری از اجرای حرکات و فنون خطا: 
در قوانین رشته های ورزشی مواردی را به معرفی حرکات و فنون خطا اختصاص داده اند و داوران می بایست در صورت مشاهده این حرکات و فنون سریعاً از اجرای آنها جلوگیری نمایند. داوران در شرایط مختلف می توانند با قطع بازی، جلوگیری از اجرای فن، اخطار، تذکر، امتیاز و امثال آن از اجرای فنون خطا جلوگیری نمایند زیرا که در صورت کوتاهی و بروز حادثه مسئول می باشند. به استناد قوانین بین المللی کشتی، کشتی گیران از موارد زیر ممنوع شده اند: 
کشیدن مو، پیچاندن انگشتان، ضربه زدن، فشار دادن گلو، هل دادن، اجرای فن دوبل نلسون (در رده سنی نونهالان و نوجوانان)  
11- وظایف داوران نسبت به ورزشکار مصدوم: 
یکی از وظایف مهم داوران اقدام فوری نسبت به ورزشکاران مصدوم است و داوران می بایست در صورت ورود صدمه به ورزشکار در حین مسابقه شرایط تسهیل برای انجام کمک های اولیه را فراهم سازند و با قطع بازی و دعوت پزشک به ورزشکار مصدوم کمک نمایند. این موضوع در رشته ورزش های باستانی و کشتی پهلوانی هم لازم الرعایه است. گاهی افراد سودجویی قصد فریب داوران را دارند که می تواند برای استراحت کردن و گاهی هم برای گرفتن امتیازی مثل گرفتن پنالتی در فوتبال و امثال آن تمارض به صدمه دیدن می نمایند و داوران می بایست با هوش و ذکاوت خود از سوء استفاده این افراد جلوگیری نمایند. اما بهتر است اصل را بر صداقت ورزشکاران گذاشته و تمارض را مفروض ندانند و نسبت به ورزشکار مصدوم اقدامات لازم را انجام دهند و بعد از اطمینان از تمارض ورزشکار، طبق آیین نامه با ورزشکار خاطی برخورد نمایند. 
12- مصلحت جامعه و نظم عمومی  
اگر داور تصور نماید ادامه مسابقه احتمال شورش را در بردارد باید به فوریت مسابقه را تعطیل نماید، زیرا که مصلحت جامعه و نظم عمومی مهمتر از یک مسابقه ورزشی است. 
داوران می بایست در تعطیل نمودن رقابت های نامتعادل که امکان حادثه قابل پیش بینی است تردید به خود راه ندهند داوران می بایست اجازه ادامه بازی به بازیکنی که سوء نیت و قصد مجرمانه خود را عملاً نشان داده است را ندهند.
به نقل از:http://www.farhangionline.ir/doc/news/fa/1560/